Friday, January 27, 2012

Өөрийгөө өрөвдөх тухай ярилцсан 2 дахь Мягмар гараг

("Tuesdays with Morrie" энэ их хөөрхөн ном л доо, хэдэн жилийн өмнө орчуулагдах сураг байсан боловч одоо болтол харагдаагүй л байна лээ, уг нь нимгэхэн шд , 100 хуудас хүрэхгүй . Митч гээд залуу оюутан байхад нь багш нь байсан одоо бие нь хүнд өвдөөд хэвтэрт байгаа Морри дээр мягмар гараг бүр ирж ярилцдаг юм . 7 хоног бүр нэг өөр зүйлийн тухай . Энэ мягмарт тэд self-pity буюу өөрийгөө өрөвдөх тухай ярилцаж байгаа нь  )


“...Хоол авчирлаа” гэж би чангаар зарлав .

Морри нүдээ эргэлдүүлэн инээмсэглэнэ.
Өвчин нь даамжирч байгаа нь нүдэнд улам л ил болж байв. Хэдийгээр хуруунууд нь харандаагаар бичих , нүдээ шилээ зүүж тайлахад хангалттай сайн байсан боловч , тэр гараа цээжнээсээ дээш өргөж чадахгүй болчихож. Түүний гал тогоо болон зочны өрөөнд байх цаг нь улам багасч харин ажлын өрөөндөө өөрийн дэр ,хөнжил ,  хөшсөн хөлийг нь өргөх зориулалттай зөөлөвчнүүдээс бүрдсэн сандал дээрээ тухлах нь ихэссэн . Тэр хажуудаа хонх байлгаж ,ямар нэгэн юм хэрэг болох юм уу,  “угаагуур руу очих” шаардлагатай болвол хонхоо дуугаргахад түүн рүү хэн нэгэн нь хүрч ирэн тусладаг байлаа. Даанч түүнд  энэ хонхоо ч өргөхөд хэцүү байсан бөгөөд ингэж чадахгүй байгаадаа их бухимддаг байв.

Би Морригоос та өөрийгөө өрөвдөж байна уу гэж асуухад :

“Зарим өглөөгүүр бол тийм” гэж хэлэв . “Энэ бол миний гашууддаг үе юм л даа . Би өөрийнхөө биеийг бүхэлд нь ажиглаад , гар хуруу гэхмэтчилэн боломжтой байгаа бүхнийг хөдөлгөж үзэн , юу алдсандаа харамсан гашууддаг . Өөрийнхөө удаан , аажуу үхлийн тухай бодон шаналдаг. Тэгээд л шаналалаа шууд зогсоодог ”

“Шууд тэгээд л үү?”

Thursday, January 26, 2012

Гуниг ямар өнгөтэй вэ ?

             Хамгийн түрүүнд хөх л гэж буух байхдаа, feeling blue гэх мэтээр хэлдэг юм чинь . Миний гуниг харин ямар өнгөтэй юм сайн мэдэхгүй л байна . Хөнгөхөн байхаараа уйтгар ,арай гүнзгийрэхээрээ гуниг ,бүүр даамжирвал шаналал ? Энэ ч арай худлаа байхаа :)  Би хүүхэд байхаасаа л жоохон нэг тиймэрхүү ,гуниглахдаа амархан байсан юм шиг байгаан . Цонхны тавцан дээр гарч суучихаад буухгүй гэж зүтгээд эмээ эгч 2оо их л зовоодог нөхөр байсан гэсэн дээ. Аав ээж 2 маань ажиллах гээд холын орныг зориод явчихсан байсан учраас санаж байгаагаа тэгэж эсэргүүцлийн байдлаар илэрхийлж байгаа нь тэр .
             Тэрний үлдэгдэл ч юмуу (эсвэл огт хамаагүй ч байж магадгүй л дээ) өсвөр насны эхлэлд айхтар амархан гутарчихдаг хүүхэд байсан, ямар сайндаа л тооны багш ээж рүү залгаад гэрт нь янз бүрийн юм болоо юу нэг л биш байна гэж байхав. Харин одоо бол хувь хүний хүчгүй байдлын илрэл гэж үзэгдэх биз дээ. Хааяа гэхдээ тайтгаруулах оролдлого хийхгүйгээр гуниглах үнэндээ сайхан ч юм шиг , би засаршгүй өөрийгөө өрөвдөгч гэдэг нь л явж явж үнэн юм даа .
           Шүлэг бичих гэж буй хүн "Далай хараад гуниглахгүй байгаа бол чамд ямар ч найдлага алга " гэснийг уншчихаад өөрийгөө яруу найргийн мэдрэмжтэй гэж нэг хэсэг хөөрсөн боловч надад авьяас үнэндээ байхгүй нь мэдэгдээд байгаа юмаа. Уншихыг л авьяас гэхгүй юм бол :)) . Энэ шүлгийг уншихаар жинхнээсээ гуниг дотогшоо гулсаж орж байгаа юм шиг санагддаг . 

Л.Өлзийтөгс   "Уйтгарт хөх сандал дээр"

Уйтгартай хөх сандал дээр чамайг бодон удаан сууснаас
Уруул минь хөх болчихлоо 
Уруулын өнгө амьсгалд чирэгдэн
                      могой мэт гулсан дотогшлохуй
Сэтгэл хөв хөх болчихлоо 
Одоо миний доторх өнгө бүхэн аяархан арчигдаж байна 

Monday, January 16, 2012

The Kite Runner by Khaled Hosseini

The Kite Runner
My rating: 4 of 5 stars

Нэг эхийн сүүгээр өссөн хүмүүсийн хооронд насан туршид нь алга болохгүй холбоо үүсдэг гэдэг. Amir, Hassan 2 дөнгөж төрцгөөсний дараа өөр өөрийн ээжээс хагацсан тул нэг асрагч эхээр өсгүүлж, анхны алхмаа хийж, анхны үгээ хэлэх үедээ ч хамт байна. Амирын анхны үг "Вава" буюу аав байсан бол Хассаных --Амир байв. Яг л тэдний ирээдүйг зөгнөх мэт. Хэдийн тэд хамгийн сайн найзууд шиг л байдаг боловч Амир хэзээ ч Хассаныг өөрийн найз гэж үздэггүй , учир нь Хассан бол Хазара гаралтай тэдний гэрийн үйлчлэгч Алигийн хүү.
"A thousand splendid suns"-тай Афганистаны дайн , Кабул дахь өөрчлөлт , ард түмнийх нь хүнд хэцүү амьдрал гээд олон зүйлээрээ огтлолцож байгаа боловч гарах гол санаанууд нь эцэг хүний хүүгээ гэсэн сэтгэл ,зөв буруу сайн муугийн хооронд хийх сонголт бас redemption буюу хийсэн үйлдлийн төлөөс. Хэдийгээр зохиолч өөрөө амьдралынхаа ихэнх үеийг Америкт өнгөрөөсөн боловч Афган хүний нүдээр эх орных нь одоогийн болон өнгөрсөн үеийнх нь тухай юу ч мэдэхгүй хүнд ч хангаллтай ойлголт өгчихөөр сайн бичсэн ном гэж бодож байна. Зохиолд нийтдээ 3 удаа гардаг үг байдаг "For you, a thousand times over" гээд, бүх сэтгэлээрээ үнэнч зүтгэнэ, бүхнээ зориулна гэсэн санаа агуулсан .

Тодруулсан хэсгүүдээс:

Friday, January 13, 2012

The Stranger by Albert Camus

The Stranger
My rating: 2 of 5 stars

 Marie-г чи надад хайртай юу гэхэд , энэ бүхэн үнэхээр ямар ч утгагүй шүү дээ гэж бодох зуураа -Үгүй гэв .

       Өчнөөн удаан уншина гэж бодож явсаар байгаад эцэст нь урам хугаралт . Яг л Кафка " Шүүх ажиллагаа"-г уншсаны дараах шиг . Монголоор " Этгээд хүн " нэртэйгээр орчуулагдан гарсан байсан ,гэхдээ орчин цагийн аугаа их сэтгэгчид дээр гардгаар "Хөндлөнгийн хүн" нь арай дээр сонсогдох юм шиг ээ. Мэдээж зохиолдоо биш надад байгаа байх л даа, гаргах гэсэн санааг нь бүдэг бадаг ойлгож байгаа боловч бас л асар их яагаад гэсэн асуулт үлдээстэй . Таалагдаагүйдээ 2 од өгч байгаа юм биш , харин ойлгоогүй дээ. Тэглээ ч гуниглаж бичсэн яруу найрагчийн шүлгийг аз жаргалдаа нисэх шахан байгаа хүн ойлгохгүйтэй адил , миний одоогийн байдал амьдралын абсурд чанарын тухай уншаад тунгаахад арай л "дэврүүн" байгаа юм уу. 5 магадгүй 10 жилийн дараа дахиад уншиж үзнэ гээд саначихъя.

Aльберт Камю бол Сартр-тай зэрэгцэн яригддаг 20-р зууны алдарт зохиолчдын нэг , 1957 онд Нобелийн шагнал хүртсэн . Зохиолдоо голчлон гаргадаг санаа нь гэвэл утга учрын тухай ойлголт, оршихуйн тухай гээд л . Түүний тухай философийн хичээл дээр ийм нэг бичил орчуулга хийж байсан байна . Spoiler хийчихэд номын гол санаа тэр чигээрээ энэ дотор явж байгаа юм байна, эрт хардаг байж дээ.

Альберт Камю
Альбер Камю нь Алгерт төрж өсөөд Нацистын эсрэг Францчуудын тулаанд оролцож байв .  Тэр маш их зовлон шаналал , үнэ цэнэгүй үхлийг дайны өмнө ч олноор харж байсан болохоор түүний философид тавьсан гол асуудал нь “ Амиа хорлохгүй байх шалтгаан олдоно гэж үү ? “ байдаг нь тийм ч их гайхан хүлээж аваад байхаар зүйл биш юм . Хүн нэгэнтээ өөрийгөө хуурахаа больж , хоосон зүйлсгүйгээр амьдралыг харж эхлэхээс энэхүү асуулт урган гарч ирдэг.
Камюгийнхаар ихэнх хүмүүс амьдралын үнэн мөн чанарыг олж харахгүй явсаар насан эцэслэдэг .  Арай тодорхойгоор бол “ амьдрал дахь эмгэнэлт дүр төрх” –ийг олж харахаас илүүтэйгээр “ өөртөө итгэсэн тэнэглэл” дунд өнгөрөөдөг. Тэд хэдийгээр абсурд ертөнцөд цөхрөл дунд эсвэл түүнд маш ойрхноор амьдралаа өнгөрөөдөг боловч , өөдрөг байдлын худал үзлээр энэ бүхнээ далдалж орхино . Бид өөрсөддөө болоод , өөрсдийн наад захын хэрэгцээтэй байгаа зүйлсээс хол  хөндий нэгэн болж явдаг гэсэн санааг илэрхийлж байна .
Тэгвэл тэрхүү хэрэгцээ нь юу болж таарах вэ ? Камюгийн хувьд бол 2 л байх ба ойлгуулан тайлбарлах, нийгэмд дулаанаар хүлээн зөвшөөрөгдөх . Харамсалтай нь бид абсурд ертөнцөд амьдардаг , энд эдгээр хэрэгцээг хангах бараг л боломжгүй .

Камю амьдралыг Сисипусын домогтой зүйрлэн адилтгасан байдаг . Сисипус бурхдын уурыг хүргээд насан туршдаа асар том чулууг уулын өөд түлхэж байхаар шийтгүүлсэн , тэгээд гаргаж дуусмагцаа түүнийгээ уруу өнхрөхийг ширтэн зогсоно . Энэ үйл явдал мөнх үргэлжилнэ . Хүмүүний амьдрал яг үүнтэй ижил “ үр дүнгүй , найдваргүй боолчлол”-н дунд өөрсдийн үнэн хэрэгцээгээ хангах учир шалтгаанаа олохгүй явсаар дуусна . Үүнээс харахад Камю яагаад амиа хорлолтыг философийн голлох асуудал болгон авч үзсэнийг амархан ойлгож болно . Түүний тодорхойлсон энэ нөхцөл байдал дор хүн яагаад үргэлжлүүлэн амьдарсаар байхыг хүснэ гэж ? Гэхдээ л тэр амиа хорлолтыг байж болшгүй хэрэг гэж дүгнэсэн , учир энэ бол хатуу хувь заяаны эсрэг зогсож чадаагүй сул талын илрэл юм.

Камю ертөнцийг бусдыг өрсөн хороох явдлын өрсөлдөөн гэж цухас дурдсан байдаг , энд хэн нэгнийг алахгүйгээр хуруугаа өндөрт өргөх тун хэцүү . Цаазаар авах ял бол яаж гэмгүй нэгэн хотын иргэн алуурчны хэмжээнд очиж болохын жишээ . Дотор хураагдсан уур хилэн , харгислал нь цаг нь болоход заавал илрэн гарч ирдэг . “ Хүн үргэлж харгислал болоод аллага дунд амьдарч чадахгүй “ Энд бас л амиа хорлолтын тухай санаа гарч ирж байна . Тэгээд ч тэрээр хувь хүн бүрийг тэрхүү ертөнцийг улам дордуулж байгаа тахлын эсрэг тэмцэн амьдрахыг шаардсаар байж .

View all my reviews

Thursday, January 12, 2012

A Thousand Splendid Suns by Khaled Hosseini


A Thousand Splendid Suns 

My rating: 5 of 5 stars


Like a compass needle that points north ,a man's accusing finger always finds woman. Always. You remember that, Mariam.
        Ээжийгээ анх өөрийг нь харами гэж дуудахад юу гэж байгааг нь Мариам сайн ойлгосонгүй ,энэ үг өөрийг нь насан туршид дагаж явахыг тэрээр мэдэхгүй л байлаа. Түүний ээж , Мариам 2 шиг эмэгтэйчүүдийн цорын ганц эзэмших учиртай чадвар бол тэсвэрлэх .

         Уг номыг эхлэхээсээ өмнө би Афганистанд одоо хүртэл дайнд болж байгааг мэдээгүй , францад лалын шашинтай эмэгтэйчүүдийг гивлүүр, burqa өмсөхийг хориглоход түүнээс нь болж бослого гарч байхад огтхон ч анхаарлаа хандуулаагүй . Харин уншиж дуусаад энэ эрх мэдлийн төлөө дайнд ээжүүд хэрхэн хүү, нөхрүүдээ алдаж , олон хүүхэд өнчирч , тэр тусмаа эмэгтэйчүүд яаж зовж байгааг мэдээд яг л нүдээ боолгуулчихсан байсан юм шиг мэдрэмж төрж байна . Энэ бол дайны хүнд хэцүү үеийг тэсвэр тэвчээрээр даван туулж , хамгийн харанхуй үед ч хайр, итгэл найдвараа алдаагүй хоёр эмэгтэйн тухай түүх . Тэд амьтнаас ч бага эрх эдэлж байгаа мэт Афган эмэгтэйчүүдийн тухай , үе уламжлан байсаар ирсэн дарангуйллынх нь тухай өгүүлэх болно.

Тодруулсан хэсгүүдээс :

Tuesday, January 10, 2012

Transformation from Mrs.Creep to...


        Өөрийгөө нугасны муухай дэгдээхий гэж 100% итгэдэг байхад (одоо 30% ?) ,тэр болохоор миний хажууд байхад хэт хөөрхөн санагдаад энэ дуу бол жинхэнэ өдөржингөө сонсдог ганц дуу байлаа :D . Яг хоёр жилийн өмнө гэр лүүгээ хүргүүлээд алхаж байхад  " Одоо бараг хосууд шиг байгаа , хүмүүс ч тэгэж л бодож байгаа юм чинь ,2уулаа ингээд үерхсэн нь л дээр байхаа даа " гэсэн утгатай үг хэлсэн хүн дээ. Өөрөө бол хүлээн зөвшөөрөхгүй л байгаа юм , миний санаж байгаагаар яг ийм .
       Тэгээд л магадгүй ердөөсөө хөөрхөн биш байж болох ч намайг хамгийн хөөрхөн гэдэг боддог , хүмүүс ямар мангар охин бээ гэж харж болох ч ухаантайг минь дандаа сануулдаг хэн нэгэн гарч ирээд би ч тийм бүтэлгүй амьтан биш ч юм уу гэж бага багаар итгэж эхэлж . Хэдэн жил өөрийгөө ачлалгүй муухай гэж төсөөлж байгаад , инээх , баясах ямар ч эрхгүй гээд шийтгэж байсан сэтгэл тайвширч , өнгөрснийг одоо мартаад урагшаа яв даа аяархан түлхсэн юм .
     Тэр үед өгсөн шиг нь өөртөө итгэх итгэл , ирээдүйг чиглэсэн тэмүүлэл одоо улам л нэмэгдсээр байгаа .Бусад хүмүүс хамт байхаараа бие биендээ хэрхэн нөлөөлдгийг бусдаас сонссон уу л гэхээс би сайн мэдэхгүй ээ , бүр би түүнд дандаа сайн зүйл хийдэг ээ гэж ч баттай хэлж чадахгүй , гэхдээ л миний хувьд хэзээд зүгээр хөтлөлцөж гүйдэг хүнээс 1000 дахин илүү байр суурь эзэлсээр ирсэн . Түүнийхээ хажууд бол яг л намайг гэсэн сэтгэлээр нь муу бүхнээс хамгаалагдчихсан юм шиг . Надад өгсөн шиг яг ийм урам зоригийг дандаа өгч байхсан :)
 

Monday, January 9, 2012

Цаг хугацааны аялал


       The Girl Who Leaped through Time гээд хөөрхөн кино үзлээ . Япон хүүхэлдэйнүүд ч нээрээ санаа нтр гэж зэвүүн шүү . Макото гээд ахлах сургуулийн охин өнгөрснийхөө хүссэн үе рүү очиж чаддаг болдог . Одоо хичээлээсээ хоцроно гэж айлтгүй , караокед хичнээн ч олон цагаар дуулж  бас алдаа гаргавал буцаж очоод засч болно . Харин ингэхдээ бусад хүмүүсийг хохирох зүйл хийж байж магадгүй гэдгээ ойлгож эхэлдэг .Үзэж байгаад цаг хугацаа өнгөрдгөөрөө л өнгөрөг, би сөргөх гэж оролдохгүй ,зохицоод л урагшлаад байсан нь дээр юм байнаа гэж бодсон . Энгийн үед бол орой унтах гэнгүүт л өнөөдөр хийж амжаагүй зүйл их санагдаад шөнө суугаад өглөө сэрж чадахгүй , ийм утгагүй ?
        Хааяа мэдээж тэр үед буцаж очиж чаддагсан бол доо гэж бодмоор үе байдаг л даа гэхдээ л нэг өнгөрөөсөн үедээ дахиж очмооргүй байнаа . 2011 он өнгөрсөн бол тэрүүгээрээ л байг, хийх гэснээ хийсэн , хоосон суугаад өнгөрөөгөөгүй юм чинь . Яг ингэж байсаар байгаад л бүүр хөгшин болсон үедээ "би ч урт удаан сайхан амьдралаар амьдарлаа даа , залуу нас сайхан ч тэр үед байж үзсэн юм чинь буцаж очоод яахав"  гээд сууж байвал л жинхнээсээ харамсах юмгүй амьдарсан болох биз.Тэгээд ч өнгөрсөнд буруу хийсэн бүхэн , алдаж өнгөрсөөн боломжууд ,тэднээс гарсан гэмшлүүд өнөөдрийн намайг бүтээсэн юм чинь . "Гурамсан цадиг" дээр Тэнгис амжиж амьдрах гэхдээ 3 ном зэрэг уншиж , тэр зуураа мэдээ сонсож хажуугаар нь радиогоо асаахаа мартдаггүй . Тэгэж их яарсан мэдрэмжийг мэдэрч үзээгүй би тайвандаа тэр үү,, эсвэл одоо байгаадаа сэтгэл хангалуун байгаа юм болов уу . Сүүлийнх лав биш байж таарна.