Sunday, May 18, 2014

Self-Help books, Fourteen hours in bed, and TEA

Карнеги өөрийнхөө алдарт яаж найзуудай болох вэ, бусдад нөлөөлөх вэ, санаа зовохоо болих вэ зэрэг асуултуудаар эхэлсэн номоо гаргаснаас нь хойш, (тэрний жаахан өмнөөс эхэлсэн ч юм уу) хэрхэн-яаж-төгс-амьдралыг-бусдын-үгээр-бүтээх вэ төрлийн номнуудын жинхэнэ бүүм болсон билээ. "Өсвөр насанд дээдэлж мөрдөх 7 зуршил"-ын улаан ногоон дэмжигч байж self-help төрлийн номыг шууд үгүйсгэж чадахгүй л дээ. Сүүлийн хэдэн жил ажиглагдсан нэг зүйл нь зарим хүмүүс ийм төрлийг номыг ерөөсөө үзэж чаддаггүй юм байна лээ, ямар сайндаа л та ямар номонд дуртай вэ гэсэн хариултанд "Бүх төрлөөс л сонирхосноо уншина даа, self-help л биш бол" гэж байхав дээ. Миний найзууд дунд ч ийм номнууд ерөөсөө уншдаггүй хүмүүс бий. Ядаргаатай шд гэдийн. Ядаргаатай л даа зарим нь ч. 

Дээр нэг хүний TED дээр ярьж байсныг сонсож байхад ажил олдохгүй үнэхээр хэцүү байх үедээ угаалгын өрөөний шалан дээрээ хэдэн цаг хэвтсэн үеийнхээ тухай хэлж байсын. Шийдэл олдохгүй болохоор бүр аргаа барсандаа гарч чадахгүй унаад өгсөн хэрэг л дээ. Тэрэн шиг юу хийхээ мэдэхээ байгаад 14 цаг дээшээ харж хэвтсэний дараа ( 12 цагт нь унтсан байх л даа :P ) яах вээ гэсэн асуултыг хэн нэгнээс асуумаар болдог юм байна лээ. Ингэж бодож ядаргаа болж байхгүй шууд л асуучихвал дээр биш үү гээд л. Интернэтийн орчинд дүүрэн л яаж хэрхэн амьдрахыг заасан, хүмүүстэй харьцах харилцаанд болохгүй зүйл таарвал ингэ тэг гэсэн зөндөө л мэдээлэл байдаг юм чинь. Гэхдээ...

Надад ч гэсэн өөрийн гэсэн шийдэл байхад яагаад заавал бусдын зөвлөгөөг унших гэж шууд бодсон юм бол? Энэ нь нэг төрлийн socially acceptable гэдгээ мэдрэх зам байхаа. Жишээ нь нэг ухаантай, өөртөө тулгарсан асуудлаа бодож эргэцүүлээд шийдчих чадвартай хүн байна гэж бодъё, манай хүн даанч өөртөө итгэлгүй, тэгээд асуудлаа шийдэхийн тулд бусдын зөвлөгөөг заавал сонсоно, энэ төрлийн ном уншина. Ном уншиж байгаа нь муу биш л дээ, харин шийдвэр нь буруу байж таарвал өөрийнх нь биш номных байж болох учраас бас нөгөө талаас хариуцлагаасаа зугтааж байна! 

"Self-help төрлийн ном уншихаар мэддэг ч юм шиг мэддэггүй ч юм шиг юм гараад, тэгээд үлдэц багатай" гэж хэлж байсан. Яг үнэн! Яагаад гэвэл анхнаасаа Яах-Вэ асуултыг ном эхлэхээсээ өмнө толгойдоо эргэцүүлээд өөрийн шийдлийг олчихсон байдаг. Тэгээд тэрнийгээ баттай болгох зорилготойгоор хуудсуудыг эргүүлж, ижил төстэй тайлбар олохдоо мэддэг зүйлээ уншаад байгаа шиг сэтгэгдэлд автана. Ямар ч байсан интернэтээс яах хэрэгтэй тухайгаа уншихгүйгээр босч ирээд орчуулгаа хийсээн хийсэн :) Зүгээр нэг залхуурал биш учраас ярилцах хүн хэрэгтэй байсан байхгүй юу. Бас найзууддаа асуудлаа ярьж амралтын өдрийг нь сөрөг мэдээгээр эхэлмээргүй байсын. 

Шилэн бороо дусчихаар нээх инээдтэй,
толгойгоо хөдөлгөхөөр дуслууд нь яг
нэг газраа байгаад байна :D 
Гаргасан шийдвэрийнхээ зөв ба бурууг ойлгох чадвартай байхаар self-help номнууд нэг их хэрэгтэй санагдахаа больдог байхаа, угаасаа бүгдээрээ өөр юм чинь яаж ч ингээрэй тэгээрэй гээд бүгдээрээ хөөрхөн ааштай, эрт сэрдэг нтр болохгүй шд. Хэлэх гээд л ядаад байгаа нэг санаа нь энэ төрлийн номнууд бусдаас их хамааралтай байгаагийн, бүр яахаа мэдэхээ болихдоо зүгээр нэг танихгүй нөхрийн бичсэн номонд шийдвэрээ даатгахдаа хүрсний нэг илрэл гэж бодлоо. Тийм биш ч байж мэднэ. Надад л тэгэж санагдсын өнөө өглөө.

Ном гэснээс ногоон цай кофеноос гоё юм байна шд. Ногоон цай ч гэлтгүй жимстэй цай, ургамлын цай г.м Кофенд бас эхнээсээ яагаад дуртай болсон тухайгаа гэнэт бодоод. Бас л socially acceptable байх төлөвлөгөөний нэг хэсэг байв уу гэж бодтол Американо уусны дараах хоёр цаг ямар сайхан байдаг тухай бодол харван орж ирвэээ... Кофег зүгээр нэг орхиж чадахгүй ч бороо орж байхад цонхоор харангаа цай уусан нь хамаагүй дээр юм байна! :)  (Нээх лаг ярьж байснаа нэг цагийн дараа кофе нүдчихсэн л сууж байнаа аягүй бол :l )

Saturday, May 10, 2014

"Fabulous summer" Reading List-Part 1

[Fabulous гэсэн чинь Рио дээр гардаг шиг бүжиглэж байгаа хүмүүс, амьтад төсөөлөгдөөд байхын ^^] Зуны хамгийн сайхан зүйлсийн нэг бол цонхны хажууд суугаад ном уншихынхаа хажуугаар хүүхдүүдийн гадаа шуугилдахыг сонсож суух :) Зун уншина гэж хуримтлуулсан жагсаалт руугаа дайран орох цаг ойртсоор...! Ханан дээр хадсан бичигнүүдийн нэг дээр "We wait all week for Friday, all year for summer, all life for happiness" гэж үг бий л дээ...Яг тэг гээд хэлчихсэн юм шиг л байж байна доо :P Let's wait all year for summer!

Salman Rushdie- Midnight's Children
 2 сард аваад уншаагүй л хадгалаад байгаа, нэг эхлэхээр хичээлээ хаяад уншчихаж магадгүй учраас болгоомжлоод. Энэтхэг тусгаар тогтнолоо олж авах яг тэр үеийн шөнө дунд төрсөн хүүхдүүд ба тэдний хувь заяаны тухай.

Hans Christian Anderson-Anderson's Fairy Tales
Шилдэг 40 үлгэрээс нь бүрдсэн түүвэр байгаа юм. Жаахан байхад лусын дагинатай үлгэр дээр (Little Mermaid) хүн болсныхоо дараа ханхүү нь тоохгүй, тэгээд хөөс болчихдог гэж уншаад бүр шоконд орж байсан шд. (Ariel дээр чинь яг үнэндээ үхэх ёстой байсан байхгүй юу, үхчихвэл даанч Happily Ever After байхгүй болно)


 Sir Arthur Conan Doyle- The Hound of the Baskervilles
Харвардад тэнцэж орсон хүүхдүүдээс SAT-д бэлдэж байхдаа ямар ном уншиж байсан тухай нь асуухад Шерлокыг их санал болгож байсан гэсэн, сонирхолтой, уйдаанаа л гэж байхгүй, үгсийн сан сайжруулна, бас олон цуврал болохоор нэг орчихвол нилээн олон ном уншнаа гэсэн үг. Өмнө нь нэг түүврийг нь уншаад Шерлоктой танилцсан түүхээ өндөрлөх гэж байсан одоо дахиад Ватсон тэр 2 найзлах нь :)

Haruki Murakami- Kafka on the Shore Кафкаг дахиж уншмаар байгаа, Муракамиг уншиж байхад нэг төрлийн өөр mood-д шилждэг дээ. Эсвэл 1Q84-г, урт болохоор уншихаар бол гялс дуусгахгүй бол.

Ф.Купер- Мөрч (James Fenimore Cooper- The Pathfinder)
Купер The Last of the Mohicans-ийн зохиолч юм байна лээ, утга зохиолын өвтэй болж амжаагүй байсан тэр үеийн Америкт бүтээлээ туурвиж эхэлсэн анхдагч зохиолч нарын нэг. Мөрчийн хавтсан дээр: "Сүүлийн хуудсыг уншиж дуусчихаад номоо хааж чадаагүй...Шуудан, утас, sms гээд ямар ч харилцаа холбоогүй байсан тэр үеийн хайр дурлалыг харуулсан сайхан зохиол. Бие биедээ итгэх итгэл, сэтгэл дээр суурилсан жинхэнэ хайрын тухай" гэж бичжээ. :)

Friday, May 9, 2014

Colors of People

 Хааяа тэд гунигтай эсвэл тоомжиргүй нүдээр хяламхийсээр зөрнө. Хөх өнгө хүйтэн гэдэг, гэхдээ хамаагүй илүү үнэнч! Хуурамч инээмсэглэл зүүснээс үнэн уйтгар сэтгэлд ойрхон.

Улаан хүмүүс өөрсдийн гэсэн өөр хүчтэй, эргэн тойрондоо өнгөө халдаах хачин шид тэдэнд бий. Галд нь өртвөл хөх өнгийн хүмүүс аажмаар улам гүн хөх болж эхлэнэ.

Голд нь зогсоод бүхнийг хоорондоо зохицож байгаасай гэж хүснэ. Зөөлөн бүхэн хүчгүй байх албагүй. Зөөлөн нь хатуугаа гэж тэд хэлсэн. Энэнд нь заримдаа итгэдэггүй. Дандаа л хатуу нь зөөлнөө гэж бодогдоно.

Миний зарим өнгөнүүд сэтгэл татам. Зарим нь гэхдээ дотор арзаймаар муухай. Арзайснуудыг нь давхарлаж будаад нуух хэрэгтэй юм байгаан. Тэгмээргүй байхын, тэгэхээр их ядраад. Арзайгаад л байж байвал дээр биш үү?

Sunday, May 4, 2014

Oliver Sacks, Dependent Nature, and Madness

Oliver Sacks өөрийн яриандаа хэрхэн бид бүгдээрээ галзуурахад ойрхон саарал бүсд амьдардаг тухай хэлж байв. Сайхан зүйлсэд тааламжтай ханддаг шигээ дотроо болж байгаа муу талуудаа тэсвэрлэж гарах хэрэгтэй. Тэгэж чаддаггүй хүн бол амьдралыг хэтэрхий өнгөцөөр харж байгаа юм. Хүмүүс амьдралыг гүн гүнзгийгээр мэдрэх хэрэгтэй байдаг ба энэ нь заримдаа зовлон шаналал, аз жаргалгүй байдлыг дагуулж байдаг. Гэхдээ галзууралд л хөтлөхгүй гэж найдацгаая. Түүний зөв гэж хэдэнтээ санал нэгдмээр байгаа биз? Гэхдээ (дандаа л "гэхдээ" гарч ирж байх юм даа) заримдаа эрүүл ухаан ба галзуурлын хоорондох саарал зураас арилж байгаа юм шиг байдагтай бас санал нэгдэх үү?

Am I gonna hide Forever?
Нэг бодлын галзуурал бас их "амиа бодсон". Өөрөө яахав галзуурчихна, юугаа ч мэдэхгүй, эсвэл мэдэж байна. Бусад нь яах вэ? Блог хөтлөхийн нэг давуу тал нь энд өөрийнхөө бүх сул талыг айхгүйгээр, хэн нэгэнд юу гэж бодогдох бол гэж харьцангуй бага санаа зовж нийтэлснээр хөндлөнгөөс дүгнэлт гаргах боломжтой болж байгаа юм. Хэн ч өөрийнхөө муу талыг бусдад зарлахыг хүсдэггүй учраас хаа сайгүй бий болгосон ухаантай бөгөөд flawless төрхүүдийн дунд нэг нэгнээ жинхнээр нь харахыг хүсэхээ больж дээ. Бий болгосон хуурмаг төрхүүдээс гадна хамгийн их санаа зовоомоор зүйл бол бүх зүйл амархан гэсэн санааг хаа сайгүй түгээж байгаа мэдээллийн хэрэгслүүд, кино, хүмүүсийн яриа. Хэрвээ сэтгэл санаа тавгүй бол хэн нэгэнтэй яриад л зүгээр болчихно, эсвэл маруужин иднэ (би лав энэ зуршлыг кинон дээрээс олж авсан, идлээ гээд дээрдэж байгаа юм байхгүй бүдүүн л болох байх), гадаад дүр төрхөө өөрчилнө бла бла бла. 

Өөрөө л учрыг нь олох хэрэгтэй байх даа. Энэ бүхххх зүйлийн. Утсаа аваад ярьмаар эсвэл ийм байна тийм байна би одоо яах вэ гээд тусламж гуймаар л байна. Яг үнэндээ, хамгийн сүүлд нь чухал шийдвэр болгоныг өөрөө л гаргах юм хойно доо. Сонголт их байх тусмаа илүү будилдаг, муу сонголт хийдэг тухай уншиж байсан юм байна. Өмнө нь, социалист нийгмийн үед ч юм уу, хүмүүсийн сонголт харьцангуй хязгаарлагдмал байхад бага цар хүрээтэй сонголт дундаасаа хамгийн гайгүй нь сонгоод тэгээд go with it. Жишээ нь 10 төрлийн өөр бичгийн машин байлаа гэж бодоход тэр дундаас сайныг нь сонгох боломж нь 100 өөр бичгийн машинаас сайныг нь сонгох боломжоос хамаагүй их байна. Өөрийнхөө амьдралыг хүссэнээрээ авч явах, юу л санаанд чинь орно тэрнийг хэрэгжүүлэх боломжтой бол гаргасан шийдвэр хамгийн сайн байж чадах уу? Бичгийн машин худалдаж авах гэж байгаа шиг хялбар асуудлууд гэхдээ цөөхөн л дөө. Чухал шийдвэрт хүмүүсийн зөвлөгөө хэрэгтэй юу? Эсвэл таг зөрөөд чихээ таглаад гүйх хэрэгтэй юм болов уу?